Sislerin İçinde Silinen Beş Bin Asker
Roma İmparatorluğu’nun en seçkin birliklerinden biri olan IX. Hispana, MS 108 yılında Britanya’nın kuzeyindeki karanlık ormanlara doğru yola çıktığında, kimse bunun bir geri dönüşü olmayacağını tahmin etmemişti. Yaklaşık beş bin tam teçhizatlı lejyoner, imparatorluğun en uç sınırında adeta bir hayalet gibi buharlaştı. Geleneksel anlatı, bu devasa gücün İskoçya’nın vahşi kabileleri tarafından pusularda yok edildiğini ve Roma’nın bu utancı örtbas etmek için lejyonun adını kayıtlardan sildiğini söyler. Bunu bir imparatorluk ayıbı gibi görüp akibetlerini tarih sayfalarında yer vermeyerek. Ayıplarını ört pas etmek istediler ama bu konu dilden dile günümüze ulaşan gerçek derin bir tarih anlatısıdır. O dönemden kalan sisli hatıralar, disiplinli bir ordunun düzensiz barbarlar karşısında nasıl çaresizce tarihe gömüldüğüne dair dramatik bir tablo çizer.
Toprak Altındaki Çelişkili İzler
Ancak modern tarihçilik, bu romantik trajedinin ötesine geçen kafa karıştırıcı kanıtlara sahip. Hollanda’da bulunan bazı kiremit damgaları ve belirli subayların kariyer kayıtları, lejyona ait bazı parçaların. Britanya’daki o meşhur kayboluştan yıllar sonra bile varlığını sürdürdüğünü fısıldıyor. Eğer bu birlik İskoçya’da tamamen imha edilmediyse, neden. Roma’nın askeri listelerinden bir anda silindiği sorusu daha da derinleşiyor. Arkeolojik bulgular, lejyona ne olduğundan ziyade, bir askeri birliğin kimliğinin imparatorluk tarafından nasıl sistemli bir şekilde yok edilebileceğine dair gizemli bir bürokrasiyi işaret ediyor. Roma neyi saklıyordu belki bu birliği önce göreve gönderip sonra isyan şüphesi ile imparatorluk kendisi yok etti. Neden böyle bir lejyon birliğini kayıtlara yansıtmasın. Sorusu insanın aklını fikrini zorluyor taih bir çok askeri başarısızlıkları yazmıştır bu tam bir sirperdesi olarak günümüze gelmiş.
Ortadoğu’nun Tozlu Yollarında Son Durak
Dokuzuncu Lejyon’un akıbetine dair en çarpıcı ihtimal ise bizi Britanya’nın soğuk yağmurlarından alıp Mezopotamya’nın kavurucu güneşine götürüyor. Bazı araştırmacılar, lejyona ait son kalıntıların Yahudi isyanlarını bastırmak ya da Perslerle yapılan kanlı savaşlarda tükendiğine inanıyor. Belki de lejyon, Britanya’da ağır yara aldıktan sonra doğuya kaydırıldı ve orada son neferine kadar savaşarak tarihin karanlığına karıştı. Hangi teori doğru olursa olsun, IX. Hispana’nın sessizce yok oluşu, Roma’nın yenilmezlik mitindeki en büyük çatlaklardan biri olarak sirperdesini korumaya devam ediyor. Büyük sırlar ile dolu bir yok oluşun roma kayıtlarında sanki böyle bir lejyon olmamış roma göreve göndermemiş gibi olsada. Kaybolan bir askeri roma birliği tarihte anlatılarda yer verilmemesi şaşırtıcı.
Kayboluş Teorileri
Bar Kohba İsyanı (MS 132-135)
Bazı tarihçiler, lejyonun Yahudi İsyanı’nı bastırmak için Filistin’e gönderildiğini ve burada ağır bir pusuya düşerek yok edildiğini savunur.
Part İmparatorluğu Savaşı
Doğu sınırında, Perslere karşı yapılan bir savaşta tamamen imha edilmiş olmaları da güçlü bir ihtimaldir.
Yahudi İsyanı mı Part Savaşı mı?
Eğer Britanya’da yok olmadılarsa, bu 5.000 asker nerede öldü?
Yorumlarda buluşalım
Roma İmparatorluğu’nun en savaşçı ve disiplinli birliklerinden biri olan Dokuzuncu Lejyon, MS 2. yüzyılın başlarında adeta tarihin tozlu sayfaları arasında buharlaşarak yok oldu. Yaklaşık 5.000 ağır zırhlı piyadeden oluşan bu devasa güç, arkasında hiçbir resmi kayıt bırakmadan nereye kayboldu? Bu kayıtlar neden tutulmadı roma neyi sakladı neden böyle bir birliğin yok oluşunu akibetini araştırmadı.
Sıkça Sorulan Sorular: Karanlıkta Kalan Cevaplar
Ekibimiz tarihin bilinmezliklerinden yolla çıkarak bu konuda merak edilen sss oluşturdu.
Dokuzuncu Lejyon gerçekten “yok mu edildi” yoksa “silindi mi”?
Roma’da bir birliğin kayıtlardan silinmesi genelde büyük bir utanç veya isyan sonrası uygulanan bir cezadır. Eğer lejyon korkaklık gösterdiyse, Roma prestijini korumak için bu birliği tarihten bilerek kazımış olabilir.
Barbarlar 5.000 askeri tek gecede öldürebilir mi?
Tam teçhizatlı bir orduyu açık alanda yenmek zordur, ancak dar geçitler ve gece baskınları Roma disiplinini felç edebilir. Teoriye göre Roma, morali yüksek tutmak için bu kıyımı gizli tutmayı tercih etmiştir.
Hadrian Duvarı bu kayıpla mı ilgili?
Duvarın, lejyonun kayboluşundan hemen sonra inşa edilmesi dikkat çekicidir. Bazılarına göre bu devasa yapı sadece bir sınır değil, kuzeydeki “bilinmez dehşetin” güneye inmesini önlemek için çekilmiş bir settir.
Askerler firar edip yerel halka karışmış olabilir mi?
En iyimser senaryo budur. 5.000 askerin savaşmaktan yorulup yerel kabilelerle kaynaştığına dair kanıt olmasa da, İskoç mitlerinde geçen “yabancı savaşçı” hikayeleri bu ihtimali canlı tutmaktadır.
