Bilinmeyen evliyalar, erzurum tarih boyunca islamiyet ile tanıştıktan sonra islam merkezlerinden biri olmuştur. Türkiye topraklarında gizli evliyalar kimlerdir? bir çok dini yapı tarikatlara ev sahipliği yapmıştır. Evliya dediğin zatlar gönül ehli kalp gözü açık Allah dostu temiz ve dürüst ilam bilgisine sahip insanlardır. Önemli bir maneviyat merkezidir erzurum şehri islamı hasasiyeti olan bir halk topluluğuna sahip bir şehirdir. Bir çok tekkesi olan ve bu kayıtlarda ismi geçen ve geçmeyen bir çok bilinmeyen evliyaları vardır. Tam olarak kim oldukları tam manası ile bilinmesede mezarları hala türbe olarak halk arasında ziyaret edilen mekanlardır. Ve bu evliyalar günümüze dek ulaşmış şehir efsanesi gibi halka arasında anlamlar manalar yüklenmiş anlatılara sahiplerdir.
Bilinmeyen Evliyalar Erzurum
Erzurum’un manevi hafızasında derin izler bırakan Abbas Mehdi Hazretleri hakkında pek çok yazılı belge bulunmasa da halkın gönlünde taht kurmuş mübarek bir şahsiyettir. Şehrin tarihi Mehdi Abbas Mahallesi’ne ismini veren bu gönül sultanının. Anadolu’nun fethinden sonraki Saltukoğulları döneminde yaşadığı tahmin edilmektedir. Hayatı ve menkıbeleri dilden dile aktarılarak günümüze kadar ulaşmıştır. İsmini taşıyan semtteki kabri yüzyıllardır bölge halkı tarafından ziyaret edilen. Dualar edilen manevi bir sığınak olmaya devam etmektedir. Bu yönüyle o, Erzurum’un kayıp tarihini aydınlatan sessiz bir dervişidir. İsmi az bilinse bile günümüze ulaşmış ve bir semtte adı verilmiştir.
Erzurum’un sokaklarında adı efsanelerle anılan Külhani Baba hakkında pek çok soru işareti barındıran gizemli bir gönül eridir. Halk arasında bilinmeyen evliya türbeleri Şeyhler Mahallesi‘nde yer alan hamam külhanındaki rivayetlerle anılan bu derviş. Resmi kayıtlarda net bir kimliğe sahip değildir. Halk kültüründe dünyevi süslerden uzak durarak. Hamamın ocağında inzivaya çekilen ve insanlığa hizmet eden manevi bir bekçi olarak tasvir edilir. Adına dikilmiş görkemli kitabeler olmasa da Erzurum‘un köklü tasavvuf hafızasında ve dilden dile dolaşan hikâyelerinde yaşamaya devam eden Külhani Baba şehrin sessiz ve unutulmaz erenlerinden biridir.
Erzurum’un simgesi dönüşmüş Abdurrahman Gazi Türbesi’nin hemen yakınında bulunan ve halk arasında. Kardeşi olarak anılan isimsiz kabir şehrin en gizemli manevi duraklarından biridir. Bu mübarek makam gösterişten uzak sade yapısıyla dikkat çeker. Rivayetlere göre, buraya geçmişte birkaç kez kubbe veya türbe inşa edilmek istenmiş. Ancak yapılan tüm yapılar esrarengiz bir şekilde yıkılmıştır. Bu durum zatın dünyadayken olduğu gibi ebedi alemde de gösterişsiz kalmayı arzuladığı şeklinde yorumlanmıştır. Kitabesi bulunmayan ve üstü açık bırakılan bu isimsiz ziyaretgâh. Erzurum’un dervişane ruhunu ve sadeliğini yansıtan en önemli simgelerindendir.
Erzurum’un tarih kokan sokaklarında adı efsanelerle anılan Külhani Baba, hakkında pek çok soru işareti barındıran gizemli bir gönül eridir. Şeyhler Mahallesi‘nde yer alan hamam külhanındaki rivayetlerle anılan bu derviş. Resmi tarihin kaydettiği net bir künyeye sahip değildir. Halk kültüründe dünyevi süslerden uzak durarak hamamın ocağında inzivaya çekilen. Nefsini terbiye eden ve insanlığa manevi rehberlik eden derviş meşrepli bir simge olarak tasvir edilir. Adına dikilmiş görkemli kitabeler olmasa da. Erzurum’un köklü tasavvuf hafızasında yaşamaya devam eden Külhani Baba şehrin unutulmaz erenlerindendir. Bu zatlar mutlaka halk arasında sevilen insanlar olması onların maneviyatlarını günümüze taşımıştır.
Erzurum’un Ulu Cami’nin batı köşesinde sessizce duran kabriyle bilinen. Pabuçlu Kadı Efendi şehrin en ilgi çekici manevi figürlerinden biridir. Dönemin kadısı olduğu yönündeki rivayetler dışında resmi sicillerde künyesine pek rastlanmaz. Pabuçlu unvanını makam ve mevkiden uzak durarak sıradan kıyafetlerle halkın arasında sade bir derviş gibi gezmesinden aldığı söylenir. Yazılı tarihin unuttuğu ancak halk hafızasının baş tacı ettiği bu mübarek zat. Adaleti ve tevazuyu bir arada barındıran yapısıyla. Erzurum’un köklü tasavvuf kültürünün ve kadim sokaklarının unutulmaz simgelerinden biri olarak varlığını sürdürmektedir.
Erzurum’un sade coğrafyasında adı dilden dile dolaşan Toparlak Baba ya da halk arasındaki bilinen diğer adıyla. Şeyh-i Zurvans şehrin en gizemli tasavvuf figürlerinden biridir. Horasan coğrafyasından Anadolu’ya göç eden. Horasan erenlerinden olduğu rivayet edilen bu mübarek zatın yaşamına dair resmi ve yazılı tarihi kayıtlara pek rastlanmaz. Ancak halk hafızasında o, manevi irşad faaliyetleriyle iz bırakmış. Derviş meşrepli bir gönül sultanı olarak anılır. İsmi ve menkıbeleri sözlü kültürle nesilden nesile aktarılan. Toparlak Baba, Erzurum’un köklerindeki derin tasavvufi zenginliğin sessiz ve güçlü bir simgesidir.
Erzurum bin bir hatimlerin yapıldığı bir diyar olarak anılır ve burası adeta bir evliya veya ermişlerin memleketidir. Bir çok türbesi olan bir çoğunun yazıtları olmasına rağmen bilinmeyen evliyaları ile adından söz ettirmeyi başarmıştır. Her hangi bir sokak veya mahalleden geçerken mutlaka bir ermiş veya evliya mezarı veya türbesi ile karşılaşırsınız. Bilinmeyen Allah Dostaları Kerametleri anadolu’da anlatılır halk arasında gönül dostu anadolu’nun gizli erenleri kalplerde hep yer almıştır.
Sakarya Hendek ilçesinde olan vahap dede türbesi yazımızı okumak ve bir şehrin manevi bekçisini tanımak için tıklayın.
