Artvin Taş Kesilme Efsaneleri ve Gelin Kayası

Efsanelerin Coğrafyası ve Kültürel Arka Plan

Atvin şehir efsanelerinin en fazla konuşulduğu ve insanlar arasında bu inanca inanan bir çok kişinin olduğu bir şehirdir. Türkiye’nin en sarp ve en gizemli coğrafyalarından biri olan Artvin yöresi sahip olduğu doğal güzellikleri kadar zengin anlatı dünyasıyla da dikkat çekmektedir. Bölge halkının binlerce yıldır doğayla kurduğu derin ilişkinin bir yansıması olan artvin efsaneleri insanların yaşamış olduğu olayları veya gördükleri sıra dışı coğrafi şekilleri anlamlandırma çabalarının birer sonucudur. Özellikle kayalıkların siluetlerini insan figürlerine benzeten halk bu görüntüleri unutulmaz hikayelerle bütünleştirerek kuşaktan kuşağa aktarmıştır. İşte bu yazımızda halkın inandığı ve yaşadığı yanılsamaların bir anlatısıdır.

Gelin Kayası ve Taş Kesilme Efsaneleri

Anadolu genelinde oldukça yaygın olan taş kesilme motifi artvin efsaneleri içerisinde özel bir yere sahiptir. Gelin Kayası olarak adlandırılan bölgelerde anlatılan hikayeler genellikle toplumsal baskı veya zoraki evlilik gibi trajik temalar üzerine kuruludur. Hikayeye göre düğün alayı yol alırken ya da gelin yeni evine götürülürken gerçekleşen bir hadise sonucunda gelinin veya tüm alayın taş kesildiğine inanılır. Bu anlatılar aslında toplumun o dönemki değer yargılarını ve aile içi ilişkilerini yansıtan ahlaki birer öğüt niteliğindedir. Şimdi çok eski yıllarda medah’lar var idi yani hikaye anlatanlar köy köy gezip bu tür hikayeler anlatırlardı. Şimdi olaya bakınca yakın tarihe bakınca bu bölgede veya türkiye genelinde taş kesilme vakası görülmemiştir.

Taşlaşan İnsanların Anlattığı Hikayeler

Artvin dağlarında yer alan bu ilginç kaya formasyonları halkın hayal gücüyle birleştiğinde adeta birer abideye dönüşmektedir. Özelikle yeni evlenen veya evlenmiş bir gelinin bir başka erkek tarafından sevildiği ve buluşamıyınca erkeğin yapmış olduğu bir deddua olaak anltılır. Beddua edilmesi veya ilahi bir ceza ile karşılaşılması sonucu taş olduğu söylenen karakterler yörenin kültürel kimliğinin birer parçası haline gelmiştir. Bölgedeki köylüler bu yerleri geçerken duydukları saygıyı gizlemez ve bu hikayeleri geleneksel bir miras olarak korurlar. artvin efsaneleri incelendiğinde taş kesilme olaylarının genellikle doğanın gücüne ve insanın bu güç karşısındaki çaresizliğine vurgu yaptığı görülmektedir.

Kültürel Bellekte Efsanelerin Yeri

Bugün modernleşen dünyada bile Artvin yöresindeki yaşlı kuşakların anlattığı bu hikayeler genç nesillere birer ibret vesikası olarak aktarılmaya devam etmektedir. Gerçeklik payını sorgularsak kulağa hoş gelen bir hikaye olmaktan öteye gitmeyen bir olay gibi duruyor. Taş kesilme efsaneleri yalnızca coğrafi bir oluşumu açıklamakla kalmaz aynı zamanda toplumsal normların korunmasına dair dolaylı bir uyarı görevi de görür. Doğa ile iç içe yaşayan Artvin insanı kayalara verdiği anlamlarla aslında kendi iç dünyasını ve ahlaki sınırlarını dış dünyaya yansıtmaktadır. Bu zengin sözlü kültür mirası bölgenin mistik havasını besleyen en önemli unsurlardan biridir. Ve günümüzde bir çok bölgeye gelin taşı adı verilmiş ve yıllardır anlatılan bir artvin efsaneleri olarak bizde sirperdesi.com‘da yer verdik.

Gelin Kayası Gelinin Duası

Burada bir istenmeyen evlilik yapılır kız başkasını severken ama ailesi onu sevmediği birisi ile evliliğe zorlar. Artvin’in Beratlı köyünde yaşandığı anlatılan bu hikaye veya artvin efsaneleri oldukça yaygın bir inanışa sahiptir. İşte istenmeyen bir evliliği isyan eden gelini tam gelin alayı kızı alıp istemediği bir evliliğe yola çıkmak üzere iken. Gelin Allah’ım Beni taş et diye dua edince gelin ve o düğüne katılan her kes bir anda taş kesilir.

Bir Sonraki Artvin Yöresine ait olan bir başka Şehir Efsanesi Artvin’de Gece Yarısı Sır Perdesi Albasması. Okumak İçin Tıklayın