Hepsi Neden Kadın İskeletleri İdi
Yeraltının derinliklerindeki karanlık bir mağara labirenti insanlık tarihine dair bildiğimiz. Pek çok şeyi altüst eden bir sırrı yıllarca sakladı. Ölüler neden bir mağaranın derin dehlizlerine gömüldü neden bu yöntem bir inanışmıydı yoksa ölüleri yırtıcı hayvanlardan korumak için bir yöntemiydi. Güney Afrika’daki Rising Star Mağara Sistemi‘nin en ücra köşesinde bulunan Homo Naledi kalıntıları sıra dışı buluntu bilim dünyasında adeta bir deprem yarattı. Ancak bu keşfi asıl sıra dışı kılan detay, iskeletlerin tamamının kadın bireylere ait olmasıydı. Bilim insanlarını büyük bir çıkmaza sokan bu gizem, atalarımızın zihinsel ve sosyal dünyasına dair yepyeni soruları beraberinde getiriyor.
Labirentin Gizemli Sakinleri
Güney Afrika’nın kalkerli mağara sistemleri binlerce yıldır insanlık tarihinin kayıp yap boz parçalarını saklıyor. Rising Star Mağarasının Dinaledi Odası‘na ulaşmak bile başlı başına cesaret gerektiren bir macera. Araştırmacılar insan bedeninin ancak sürünerek ve daracık geçitlerden süzülerek geçebileceği bu derinliklerde adeta bir kemik hazinesiyle karşılaştı. Bu keşif sıra dışı bir keşif olarak kayıtlara geçti neden böyle bir mezar sistemi tercih edilmişti. Dahada olayı ilginç sıra dışı kılan ise mağaraya ulaşmak için dar tünelerden geçmek gerekiyordu. Bu tüneler bir insanın ancak sürünerek geçeceği kadar dar tünellerdi. Bulunan odada hiç bir anormal bir yırtıcı hayvan veya doğal bir yıkık veya sel, deprem gibi bir felaketin izi yoktu. Daha şaşkınlık geçmemişken keşif dahada ilginç bir boyuta ulaşmıştı. Bulunan insan kemikleri tek bir türe ait idi Homo Naledi‘yi işaret ediyordu. Bu raslantı sırandan bir şey değildi oraya taşınmamış aksine orası adeta seçilmişti.
Sadece Kadınlar Neden Seçilmişti
Keşfin en şaşırtıcı ve bir o kadar da esrarengiz yönü düzenli dağılımda gizliydi. Mağarada bugüne kadar tanımlanan bireylerin tamamının kadınlardan oluştuğu ortaya çıktı. Bilim tarihinde benzerine az rastlanır bu durum, hemen şu soruları doğurdu. Bu özel bir ayin miydi? yoksa tamamen tesadüf eseri bir grup mu bir araya gelmişti? Araştırmalar gösteriyorki bu sıradan bir gömü alanı değildi sadece kadınların olduğu bir mezarlıktı. İşte tüm sorular burada cevapsız kalıyordu neden sadece kadınlar böyle bir yere gömülmüştü. Küçük beyin hacimlerine rağmen gelişmiş elleri ve ayaklarıyla dikkat çeken bu kadınların, dönemin sosyal yapısında kritik bir rol oynadığı kesin. Acaba bu mağara, sadece kadınlara ait özel bir toplumsal alan mıydı yoksa başka bir ritüelin merkezi miydi?
Bilinen Tarihi Değiştiren Ritüeller
Homo Naledi‘nin beyin boyutu modern insanınkinden çok daha küçüktü ortalama bir şempanze büyüklüğündeydi. Geleneksel teoriler karmaşık davranışlar ve bilinçli ölü gömme ritüelleri için büyük bir beyne sahip olunması gerekti gerektiğini savunurdu. Fakat bu tamamen kadın iskeletlerin varlığı ve bulundukları yer bu ezberi tamamen bozdu. Bu bir ritüelmiydi yoksa bir inancın gereğimiydi sadece kadınların gömüldüğü mağara mezarlığı. Ve bir insanın sürünerek gire bildiği bu mezar mağara odası nasıl bir inancın göstergesi idi.
Bilinçli toprağa verme kemiklerin vahşi doğadan korunmak için değil özenle bu derin odaya taşındığı kanıtlandı. Yani bu mezarlar sıradan değildi belirli bir inancın yansıması idi. Ateşin kullanımı mağaranın karanlık derinliklerinde aydınlatma olmadan hareket etmek imkansız olduğundan ateşin kontrollü kullanımı gündeme geldi. Aydınlatılmadan o mağarlar’da labirent tarzı bir yapıda Işık olmadan ilerlemek imkansızdı. Merak giderek artarken bilim dünyası hala tartıştığı bir konudur. Sembolik düşünce küçük beyinli bu ataların soyut kavramlar üzerine düşünebildiği gerçeği evrim ağacını yeniden çizmeyi zorunlu kıldı. Teoriler bile bu sorulara net cevap vermemiştir mağarada ne bir ritüel izi ne bir çizim duvarlarında yoktu.
Evrimin Beklenmeyen Yüzü
Tamamı kadın Homo Naledi iskeletleri insan evriminin düz bir çizgide ilerlemediğinin en somut kanıtı niteliğinde. Yani insan zamanın değişiminde farklı şekillere inançlar senbollere bürünmüştür. Doğanın laboratuvarında denenen bu farklı zeka ve sosyal yapı biçimi, milyonlarca yıl önce yeraltında sessizce bekliyordu.
Zamanın ötesinden gelen bu sessiz kadınlar modern dünyanın kibrini sarsarak insan olmanın tanımını kökünden değiştiriyor. Mağaranın serin ve karanlık duvarları arasında saklanan bu sırperdesi yeni keşifler geldikçe insanlık tarihinin en büyüleyici hikayelerinden biri olarak adını zihinlere kazımaya devam edecek.
