Bazılarına göre ilk kadın hekim Agnodice üzerine yemin edilen bir meslek olan tıp erkek kılığında bir kadının serüvenini anlatıyor. Yasakların gölgesinde antik dönemin en büyük tıp alanında devimci’si olarak konuşulur. Erkekler arasında kendi kimliğini sakladı antik dönemde kadınların tıp alanında çalışması doktor olması yasaktı. Tarihte gerçekten Agnodice varmıydı yoksa erkek kılığına girmiş bir tıp insanı bir başkaldırı’mıydı.
Antik Dünyanın Kısıtlayıcı Yasaları Neden Tıp Erkeklere Özeldi?
Antik Yunan’da tıp, sadece bilimsel bir disiplin değil aynı zamanda toplumsal hiyerarşinin katı kurallarıyla örülü bir alandı. Bu katı kurallar kadınlar için tam anlamı ile yasak ötesi bir konu idi konuşmaları dahi yasak idi. Dönemin Atina yasaları kadınların tıp pratiği yapmasını ve hatta bu ilmi öğrenmesini kesin bir dille yasaklıyordu. Bu yasak sadece yetkisizlik ile açıklanamazdı temelinde kadınların bedenine ve toplumdaki konumuna duyulan derin bir önyargı yatıyordu. Bu yasakların arasından bir kadın vardı Agnodice tıp yapabilmek için erkek kılığına girmiş ve bir çok başarı elde etmiştir.
Antik toplumlarda kadınların kamusal alanda yer alması kısıtlanmışken bir kadının erkek hastaları muayene etmesi. Veya cerrahi müdahalede bulunması ahlaki bir yıkım olarak görülüyordu. Bu katı kralları yıkan bir kadın ortaya çıktı ama herkes onu bir erkek olarak biliyordu. Tıp sadece erkeklerin yönettiği bir iktidar alanıydı ve bu alanı korumak için. Kadınların fiziksel ve zihinsel olarak tıp ilmine elverişsiz olduğu gibi bilim dışı safsatalar üretilmişti. Agnodice gibi figürlerin bu yasaklı dünyada varlık göstermeye çalışması Aslında sadece bir meslek edinme çabası değil antik çağın bu katı ve ayrımcı düzenine karşı yürütülen en büyük gizli direnişlerden biriydi. Agnodice bu yapıya görüşe karşı kadın olarak erkek gibi görünen bir devrimci idi.
Gizli Bir Eğitim ve Hastalarla Kurulan Sessiz İletişim
Tıp uğruna hayatını dahi riske atan bir kadın tarih sayfalarında kendine ve mücadelesine yer bulacaktı. Agnodice tıp ilmine olan tutkusunu gerçekleştirebilmek için saçlarını kestirdi ve erkek kılığına bürünerek Herophilus‘un yanında eğitim görmeye başladı. Bu antik tıp dünyasında atılmış en tehlikeli adımdı. Yakalanması ölümle sonuçlanabilecek bir suçtu. Ancak Agnodice, sadece teorik bilgiyle yetinmedi pratik becerisini geliştirmek için büyük bir risk aldı.
Eğitimini tamamladıktan sonra özellikle kadın hastaları tedavi etmeye başladı. O dönemde birçok kadın muayene edilmekten utanıyor veya korkuyordu. Agnodice muayene sırasında kimliğini gizleyerek hastalarına büyük bir güven verdi. Kadınlar arasında aslında farkında olmadan bir bağ sesiz bir güven oluşuyordu. Kadın hastalar karşısındaki erkek hekimin bir kadın olduğunu anladıklarında bu gizemli bağ daha da güçlendi. Ve kadınlar onun bir kadın olduğunu öğrenince bu sırrı sakladılar. Her geçen gün kadınların tercihi olmuştu. Agnodice onların sadece hekimi değil aynı zamanda bu katı düzeni paylaşan gizli bir sırdaşı oldu. Bu sessiz ittifak onun mesleki başarısının arkasındaki en büyük güçtü. Bu yolda kadınlar onun en büyük destekçisi ve sırdaşı olmuştu.
Agnodice Nasıl Sırrı Ortaya Çıktı Yargılan’dımı?
Agnodice’in başarısı kısa sürede Atina’daki kıskanç hekimlerin dikkatini çekti. Kadın hastaların sadece ona başvurması erkek hekimlerin hastalarını kaybetmesine ve gelirlerinin azalmasına neden oluyordu. Atılan iftiralar sonucu çok fazla sürmesede sonunda kimliğini açıklamak zorunda kalacaktı. Bu kıskançlık sonucunda Agnodice kadınları baştan çıkarmakla ve hastalarını suiistimal etmekle suçlandı. Agnodice, yargılanması sırasında mahkemeye erkek olmadığını kanıtlamak zorunda kaldı. Bu o dönemdeki yasaları çiğnediğini itiraf etmek anlamına geliyordu ve cezası ölümdü.
Tam bu noktada antik tarihin en dramatik anlarından biri yaşandı. Agnodice’in ölüm cezasına çarptırılması üzerine tedavi ettiği kadınlar bir araya gelerek mahkeme salonunu bastı. Burada tedavi ettikleri kadınların büyük desteğini alan ve bir başarının baş mimarı olmuştur. Hastaları O bizim hayatımızı kurtaran tek kişi o olmasaydı biz ölürdük diyerek yargıçlara meydan okudu. Sadece bir hekimin değil toplumun yarısını oluşturan kadınların isyanı. Atina hukukunu geri adım atmaya zorladı. Agnodice’in kimliği bir suç kanıtı olmaktan çıkıp tıp dünyasının kapılarını kadınlara açan bir devrim sancağına dönüştü. Böylelikle antik dönemde kadınlar artık sağlık sektöründe yer almaya başladılar.
Agnodice Hangi Tarihte Bu Olay Yaşanmıştır?
Yaşadığı dönem M.Ö Dördüncü yüz yılda yaşandığı ve bu olayın gerçekleştiği belirtilmektedir. Farklı kaynaklar göre ise M.Ö 300 yıllarını işaret etmektedir.
Tarsus Dosyası Tarsus Kazısı Ahit Sandığı ve Vatikan’ın Gizemi. Okumak İçin Tıklayın.
